BLOGCZEJNalpha

NA PERYFERIACH GRECJI KLASYCZNEJ, STAROŻYTNE KRÓLESTWO MACEDONII – RYS HISTORYCZNY



ENGLISH VERSION


Historia Grecji i Macedonii w IV wieku, to okres naznaczony wzmożonymi konfliktami i starciami miast greckich w staraniach o hegemonię. Równolegle tradycja demokratyczna ulegała osłabieniu, aby ostatecznie ustąpić ustrojowi monarchicznemu.




Wejście na tron macedoński Filipa II nastąpiło w roku 359 p.n.e. w obliczu zderzenia z kulturą Persji oraz długotrwałych wojen persko-greckich, Filip jawił się jako obrońca wolności. Panujący w późniejszym okresie Aleksander III (356-323 r. p.n.e) pretendował do roli spadkobiercy greckiej demokracji, a po śmierci ojca zwrócił się do posłów greckich, aby pamiętali o życzliwości i przymierzu łączącym Macedonię ze Związkiem Hellenów (Hammond, 1994: 493). Jego śmierć w 323 r. p.n.e. jest umowną datą końca epoki klasycznej i początkiem hellenizmu.


Rama czasowa Grecji późnego okresu klasycznego i początków hellenizmu

  1. Konflikty w greckich polis i koronacja Filipa 359 p.n.e
  2. Organizacja państwa powiększonego o Trację, Ilirię, Epir 358–354 p.n.e
  3. Bitwa pod Cheroneją - walka o dominację w całej Grecji 338 p.n.e
  4. Przygotowanie inwazji na Persję; zabójstwo Filipa- Aleksander III na tronie – 336 r. p.n.e.
  5. Kampanie przeciw Persom 334-327 p.n.e
  6. Indie 327-325 p.n.e
  7. Śmierć Aleksandra III 323 p.n.e
  8. Rozpad Imperium i wojny Diadochów  321–281 p.n.e.




Terytorium imperium władców macedońskich obrastało w nowe zdobycze zgodnie z rytmem ich ambicji terytorialnych i kolejnych wygranych wojen (Green, 1978: 13). Macedonia w IV w. p.n.e. była położona na północ od Grecji, słabo zaludniona przez grecki lud z plemienia Dorów , oraz w owym czasie względnie zacofana. Ponadto, kraj był geograficznie i etnicznie podzielony na dwa odrębne obszary (Green, 1978: 15). W odróżnieniu od większości greckich państw, Macedonia była monarchią, a częste konflikty z Grekami zrodziło przekonanie o tym, że byli z nimi „jedynie“ spokrewnieni. Jej głównym ośrodkiem miejskim oraz stolicą była Pella.



Ateny IV wieku p.n.e. cierpiały na powolne osłabianie swojej roli politycznej (Papuci-Władyka, 2001: 277) (choć nadal pozostawały centrum intelektualnym).
Ateny mogły być źródłem cywilizacji, wolności i demokracji; ale to nie znaczyło, że muszą być dobrym przywódcą, zwłaszcza kiedy istotną rzeczą była współpraca innych miast greckich (Green, 1978: 54)



Natomiast Sparta w wyniku wojen peloponeskich straciła na sile militarnej. Pozycja Sparty była niełatwa: nie posiadając rezerw, musiała zaspokajać militarne i polityczne żądania jej sprzymierzeńców (Boardman, 1986: 126)
W tej sytuacji Filip II rozpoczął serię podbojów greckich polis, czego efektem były kolejne wcielenia Tesalonik, Tracji i innych koalicjantów Aten do Macedonii.



W rezultacie bitwy pod Cheroneą (338 r. p.n.e.) wykształciła się nowa forma ustroju: z królem w centrum, zależna od dobrej woli klasy bogatszych wyposażonych we władzę; nie miały owe klasy już nigdy stracić tej władzy (…) Ateny i demokracja przegrały (…) Imperializm okazał się być niekompatybilny z demokracją (Boardman, 1986: 132).

Powstały w ten sposób w 337 r. p.n.e. z inicjatywy Filipa II Związek Koryncki objął wszystkie polis Grecji kontynentalnej oraz niektóre wyspy.






Władcy macedońscy prezentowali się jako spadkobiercy demokracji, w rzeczywistości jednak ich polityka przypominała tę władców wschodnich – despotów. Wprowadzono nowe zwyczaje, które nieraz godziły we właściwe Grekom poczucie humanizmu, ale odpowiadały orientalnej etykiecie dworskiej. Nowością był obowiązek klękania przed władcą…
Kolejnym krokiem w rozbudowie greckiej hegemonii były uchwały o rozpoczęciu wojny z Persją.
W początkowym stadium W 336 roku pne Filip został zamordowany i zastąpiony przez swojego syna Aleksandra III.




Wygrana wojna z Persami pozwoliła wcielić do Grecji tereny Azji Mniejszej, a w następnej kolejności kraje Lewantu, leżące na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Obszar ten obejmuje tereny należące dziś do państw takich, jak: Syria, Jordania, Liban, Izrael i Autonomia Palestyńska (Boardman, 1986: 130-132).



Imperium było poddane zagrożeniom, które płynęły m. in. z jego rozmiarów: naturalne podziały kulturowe, różnice językowe oraz przywiązanie do lokalnych religii. Greckie podboje stanowiły spełnienie ambicji i urzeczywistnienie marzeń, zapewniały rynki zbytu i wymiany handlowej. Odrodzenie monarchii stało się konsekwencją potrzeby skutecznej obsługi tych nowych wyzwań.
Język grecki przeszedł ewolucję od języka urzędowego w niedużym, choć istotnym politycznie i kulturalnie państwie do rozciągającego się na cały niemal znany starożytnym świat imperium środka komunikacji, używanego oficjalnie na terenie o powierzchni ok. 5,2 mln km2.





Ekspansja w kierunku południowym przyniosła włączenie Górnego i Dolnego Egiptu, a na wschodzie wzbogaciła Macedonię o kraje tzw. Żyznego Półksiężyca – pas ziem, który rozciągał się na terenach od Fenicji, Asyrii po Mezopotamię i Zatokę Perską. W 327 r., Aleksander zajął Indie, gdzie nad rzeką Hydaspes ekspansja się zakończyła. Historia podbojów kończy się śmiercią Aleksandra w 324 r. p.n.e., gdy zmarł w wyniku choroby, być może otruty przez dowódców jego armii.



Konsekwencją tej nie wyjaśnionej śmierci był rozpad imperium Aleksandra Wielkiego oraz jego podział na cztery części pozostające pod panowaniem diadochów. Kolejną konsekwencją było stopniowe wynaturzanie się systemu demokratycznego i zastępowanie go monarchią. Do rangi symbolu tego wynaturzenia urosła śmierć Sokratesa, myśliciela ateńskiego, który skłaniał uczniów do zadawania sobie pytań o naturę człowieka oraz niezależnego myślenia.

Światopogląd mitologiczny stopniowo ustępował bardziej złożonemu poglądowi, będącemu owocem epoki hellenizmu.





ENGLISH VERSION

Przypisy

źródła : linki poniżej fotografii,

  • Papuci-Władyka, E. Sztuka starożytnej Grecji, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa, 2001
  • Green, P. Hellenistic History and Culture, University of California Press, 1996
  • Boardman, J., Griffin, J., Murray, O. The Oxford History of the Classical World, Oxford, 1986
  • Hammond, N. G. L. Filip Macedoński, Axis Mundi, Poznań, 1994

KOMENTARZE

  • czcibor360

    kurde jaka precyzja wykonania stempla menniczego musiała być

  • tapioka

    Burzliwe te dzieje :). Fajny post!

  • joeyarnoldvn

    Interesting. Love art and history. Thanks for sharing, hehe. I'm Oatmeal Joey Arnold. You can call me Joey.