BLOGCZEJNalpha

Rodzaje oraz sposoby komunikowania się osób niepełnosprawnych


https://steemitimages.com/DQmVSQaGVrj4qJ3hM2Ju9JjD6dNVXpeRDD7ThLTSaRoZ7Tr/image.png)

Mowa- co by było gdyby jej nie było?

Mówiąc o komunikacji, myślimy o mówieniu. Dlatego też większość rodziców czeka, aż ich dzieci zaczną porozumiewać się mową. Są jednak dzieci, u których mowa nie rozwija się, lub rozwija się w takim zakresie, który nie wystarcza do efektywnej komunikacji. Są to, między innymi, osoby z porażeniem mózgowym, niepełnosprawnością intelektualną, autyzmem, osoby głuche, niewidome, głuchoniewidome – każde z nich mają swój system znaków, system komunikacji ze światem taki, by móc czuć się w nim dobrze. Dla nas mówienie jest tak oczywiste, jak to, że słońce świeci na niebie. Dla dzieci i ludzi niepełnosprawnych mowa, a raczej jej brak, jest ogromną przeszkodą w życiu codziennym. Przez tę barierę są niezauważalni, nierozumiani i często też odtrącani.
Przyczyn tego, że dziecko/osoba dorosła nie mówi, może być wiele – zaczynając od wad wrodzonych, przez blokady psychospołeczne, a kończąc na wadach genetycznych i upośledzeniach.
Różnorakie niepełnosprawności i deficyty rozwoju powodują poważne ograniczenia w procesie komunikowania się u małych dzieci i opóźniają go w przyszłości. Na ogół znacznie utrudniają tworzenie się więzi emocjonalnej miedzy rodzicami a dzieckiem. W dużym stopniu ograniczają czynniki motywacyjne, wpływające na chęć wchodzenia w interakcje ze światem zewnętrznym, przez co nie istnieje potrzeba kontroli tego, co się dzieje dookoła, a dziecko samo wycofuje się z "nieciekawego, nierozumianego" świata.
Aby tego uniknąć, od najmłodszych lat, kiedy już jest poznana diagnoza, wprowadza się np. piktogramy i fonogesty – ale o tym za chwilę.
Skutkom ograniczeń w korzystaniu z mowy werbalnej zapobiega korzystanie z metod komunikacji wspomagającej i zastępczej – AAC (Augmentative and Alternative Communication). Termin też oznacza wszelkie działania, których celem jest pomoc w porozumiewaniu się osobom niemówiącym lub posługującym się mową w ograniczonym stopniu

Pod ogólnym pojęciem AAC kryją się jej różnorodne formy:



https://steemitimages.com/DQmaUxakM34EgKkrjSeUpwuPCWy2EcT9U6viRAZS7uFMLeu/image.png

KOMUNIKACJA WSPOMAGANA – formy porozumiewania się, w których wypowiedź dokonuje się poprzez wybór znaków istniejących poza użytkownikiem, np. osoba wskazuje znaki znajdujące się w książce komunikacyjnej (Język Blissa, piktogramy)
KOMUNIKACJA NIEWSPOMAGANA – osoba wypowiada się sama „produkując” znaki, np. gesty, mimika( Makaton , język migowy uproszczny, język migowy )
KOMUNIKACJA ZALEŻNA, – gdy osoba niemówiąca jest zależna od „tłumacza”, czyli drugiej osoby, która odczytuje wskazane znaki lub umożliwia korzystanie z pomocy komunikacyjnych( zewnętrzne syntezatory mowy )
KOMUNIKACJA NIEZALEŻNA – informacja jest przekazywana przez osobę niepełnosprawną bez pomocy drugiej osoby(migowy)
KOMUNIKACJA UŁATWIONA – stosowanie wspomagania fizycznego, np. stabilizowanie ręki osoby z ruchami mimowolnymi.

Mamy to?
-OK, zacznijmy więc od systemu komunikacji Blissa.

Krótki zarys historyczny:

"Karl Blitz, twórca języka symboli, urodził się w monarchii austro-węgierskiej, niedaleko granicy z Rosją.
"Ludzie dwudziestu różnych narodowości nienawidzili się głównie dlatego, że mówili i myśleli innymi językami" – Karl wspominał po latach kraj swojego dzieciństwa. Jako dziecko marzył, by zostać wynalazcą i służyć ludzkości. Ukończył Politechnikę Wiedeńską, pracował w firmie elektronicznej w departamencie ds. patentów. W 1938 roku, po wkroczeniu Hitlera do Austrii, inżynier Blitz trafił do obozu koncentracyjnego najpierw w Dachau, potem w Buchenwaldzie. Dzięki żonie, niemieckiej katoliczce, uciekł do Wielkiej Brytanii. Spotkali się po trzech latach u kuzynki Karla w Szanghaju. On przebył Atlantyk, Kanadę, Pacyfik i Japonię, ona - Grecję, Turcję, Morze Czarne, Syberię, Mandżurię i Morze Żółte.
Karl rozpoczął pracę nad pismem, które mogłoby być zrozumiałe dla wszystkich, składającym się z graficznych znaków zamiast wyrazów. Tak jak Chińczycy posługujący się różnymi dialektami mogą czytać te same gazety, tak ludzie różnych narodowości mieli odczytywać język symboli.
Po wojnie Blitz wyjechał do Australii. Tam, jako Charles Blissa, opublikował swoje prace. Wzbudziły zainteresowanie dopiero dwadzieścia lat później. Ku zdumieniu Blissy, naukowcy z Kanady zaczęli stosować symbole jako sposób porozumiewania się niemówiących dzieci z porażeniem mózgowym. W 1973 roku Blissa został nominowany do pokojowej Nagrody Nobla.

Dlaczego właśnie dzieci z MPD?

Warto zwrócić uwagę, iż dzieci z MPD często nie są w stanie kontrolować swoich rąk, nóg, głowy – spastyka oraz przykurcze uniemożliwiają im samodzielną egzystencję.
Skoro nie kontrolują ruchów rąk, nie mogą używać języka migowego. Porażony aparat mowy nie wysyła sygnałów z krtani do mózgu, aby ten rejestrował dźwięki i fonogesty, co skutkuje brakiem mowy, nieumiejętnością czytania i zagubieniem społecznym.
Symbole Blissa są graficzną ilustracją całych wyrazów, dlatego dzieci potrafią je odróżniać. Symbole przypominają szkolne szlaczki: fale, łuki, kropki, pionowe i ukośne kreski, okręgi. Znaczenia niektórych łatwo się domyślić: np. "kochać" to serce przebite strzałą. Symbol ognia przypomina znak zapytania, woda to pozioma fala, słońce to okrąg. "Rozczarowanie", "kombinezon narciarski" i "do diabła!" są bardziej skomplikowane. Blissa jest bardzo logiczny. Jeśli nad symbolem "ubranie" dorysujemy mały daszek, otrzymamy czasownik: "ubierać się". Takie dodatkowe znaczki pozwalają też określić czas teraźniejszy, przeszły i przyszły, liczbę, przymiotniki itd.
W zależności od stopnia porażenia dzieci wskazują symbole palcem, wskaźnikiem przymocowanym do kasku na głowie, ruchem gałek ocznych. System w swojej prostocie pozwala na modyfikację oraz tworzenie nowych złożonych słów. Aktualnie język Blissa ma 4,5 tysiąca znaków. Co za tym idzie, język ten cały czas się rozwija i dostosowuje do potrzeb osób z MPD.

Ważnym aspektem jest też to, że oprócz słów, które są modyfikowane na bieżąco przez użytkowników, propozycje nowych symboli zbiera międzynarodowa komisja. Najlepsze zapisuje w centralnym systemie rejestracji. Symbole wymyślane są też na konferencjach międzynarodowych. Wszystko to w myśl ułatwienia komunikacji osobom z MPD czy też niepełnosprawnym intelektualnie.

Piktogramy

Nie każde dziecko, czy też osoba dorosła niepełnosprawna, jest w stanie opanować języki złożone. Dlatego też u osób o obniżonym ilorazie inteligencji wykorzystuje się pikto- i ideogramy. Uczy się ich metodą skojarzeniową, rozróżniania otoczenia oraz narzędzi w nim się znajdujących.
Każdy piktogram reprezentuje słowo lub pojęcie, np. dziewczynka, kot, miłość. Symbol jest zawsze biały na czarnym kwadracie. Słowo przedstawione jest również, jako tekst nad symbolem. System Piktogramy zawiera kilka klas słów. Nacisk położony jest na rzeczowniki i czasowniki, ale system zawiera także liczebniki i zaimki osobowe. Pojęcia takie jak miłość, przyjaźń czy też myśli nie mogą być przedstawione w sposób jednoznaczny, ponieważ nie przedstawiają nic konkretnego w naszym świecie. Istnieją zatem tzw. ideogramy, zbudowane na podstawie koncepcyjnych podobieństw lub skojarzeń w naszej kulturze. System Piktogramy posiada około 2000 symboli, a 2% z nich to ideogramy. Jest on ciągle rozwijany i pojawiają się nowe obrazki dostosowane kulturowo do naszego obszaru geograficznego.

DLA, KOGO?

Piktogramy są przeznaczone dla wszystkich osób niemówiących wokalnie w celu ułatwienia im kontaktu i komunikacji z otoczeniem.
Można wyróżnić dwie grupy użytkowników systemu Piktogramy. Kryterium tego podziału jest stopień rozumienia systemu językowego przez osoby niemówiące wokalnie oraz umiejętność tworzenia przez nie i przekazywania wypowiedzi (komunikacji).
Jedna grupa użytkowników to osoby rozumiejące mowę wokalną. Identyfikują one struktury dźwiękowe słów z ich treściami i znają zasady tworzenia wypowiedzi ze słów.
Druga grupa użytkowników to osoby, których rozumienie dźwięków mowy, identyfikacja treści i formy wyrazów jest niewykształcona, zaburzona. Te osoby muszą uczyć się rozumienia treści mowy i znaków. Dlatego procedury wprowadzenia systemu Piktogramy do komunikacji i edukacji tych dwóch grup użytkowników są odmienne i wymagają innego przygotowania od środowiska. Każdy piktogram zawiera dwa elementy: rysowany obraz i tekst. Obrazek jest symboliczny, taki, który można łatwo odczytać zarówno przez osobę niepełnosprawną jak i jego opiekuna. Słowo zawsze znajduje się nad obrazkiem i jest skonkretyzowaniem znaczenia symbolu. Ważne jest, by pamiętać, iż nie wszystkie obrazki są zrozumiałymi symbolami (szczególnie ideogramy). Wymagane zatem jest dostosowanie wybranych piktogramów do poziomu osoby, z którą się pracuje. Niektóre piktogramy są proste i bezpośrednio czytelne, inne muszą być połączone z sytuacji lub znanych pojęć. Dzięki temu osoby niepełnosprawne intelektualnie będą w stanie przejść przez barierę, jaką jest komunikacja!


piktogramy odnoszące się do jedzenia

Makaton, SJM – Systemowy Język Migowy

Często jest tak, że dzieci głuche lub też głuche ze sprzężeniem, np. niepełnosprawne intelektualnie nie są w stanie opanować PJM (polskiego języka migowego). Dlatego, by wyjść naprzeciw ich potrzebom, zostały stworzone dwa systemy językowe. Makaton to system gestów i symboli graficznych. Makaton nie odkrywa czegoś nowego, ale wykorzystuje to, co dziecko już zna – proste gesty i rysunki graficzne. Gesty są formami wspomagającymi słowne porozumiewanie się (są stosowane symultanicznie z mową), służą jako dodatkowy środek wzmacniający przekazywany dziecku lub przez dziecko komunikat. Gestom zawsze towarzyszy poprawna, gramatyczna mowa! W Makatonie oprócz znaków manualnych wykorzystywane są również symbole graficzne, z których korzystają osoby, które nie są w stanie wykonać gestu, wskazują wówczas na symbol i w ten sposób sygnalizują swoje potrzeby i zainteresowania.
SJM natomiast jest to Systemowy Język Migowy, który jest bardzo uproszczoną formą PJM. Obie formy są w równym stopniu wykorzystywane przez surdopedagogów w celu dotarcia do dziecka i nawiązania z nim więzi.

Makaton znaki podstawowe
https://www.youtube.com/watch?v=IL1iomHoJ9o

SJM znaki podstawowe- alfabet
https://www.youtube.com/watch?v=tybvooQblkc

I ostatni, mój faworyt, to alfabet Lorma – używany w komunikacji z osobą głuchoniewidomą!!!

Lorm polega na kreśleniu linii lub stawianiu punktów na dłoni. Może to być jej wewnętrzna bądź zewnętrzna strona. Ręka może być prawa lub lewa. Piszemy jednym palcem albo – gdy osiągniemy już dużą biegłość – wszystkimi na raz.
Jest to alfabet stworzony przez głuchoniewidomego dla głuchoniewidomych i stanowi uniwersalną metodę komunikacji, wspólną dla nich wszystkich. Jako podstawowy lub przejściowy sposób porozumiewania się, jest najbardziej praktyczną ze wszystkich używanych w środowisku, i znanych mi z praktyki, form komunikacji dotykowej. Zalety Lorma są dobrze sprawdzone przez wiele pokoleń głuchoniewidomych. Niestety, w Polsce to ciągle nowość, a nowości często się boimy i im nie ufamy. Mała ilość terapeutów w ogóle podejmuje próbę nauki tego alfabetu, przez co głuchoniewidomi niestety nie mają możliwości nauki od podstaw od „zdrowego” nauczyciela. Wracając do Lorma, warto wiedzieć, jak wyglądają literki oraz jak się je czyta. Na pierwszy rzut oka wydają się to być zygzaki oraz kreski rysowane na dłoni – ciężko się w tym połapać, prawda? Nic bardziej mylnego, bo litery bardzo różnią się od siebie, co w efekcie powinno nam ułatwić zadanie.

A ty masz już swój ulubiony "język"? Porozmawiajmy o tym tu w komentarzach lub na czacie zapraszam!!


Bibliografia:
1
2
3
4
5

Zdjęcia:
Wszystkie zdjęcia z sieci plus z materiałów dydaktycznych i szkoleniowych

KOMENTARZE

  • cardboard

    @tipU upvote this post with 0.03 SBD
    tylko coś testuję :)

  • tipu

    <center><p><strong>Hi @kolorowa.wedzma! You have received 0.03 SBD @tipU upvotehttps://i.imgur.com/JFq6JWX.png! from @cardboard !</strong></p><p><a href="https://steemit.com/steemit/@tipu/upvotes-with-2-5-x-profit-tipu-upvote-service-guide" rel="noopener">@tipU! upvotes with 2.5 x profit</a> and pays <a href="https://steemit.com/steemit/@tipu/just-a-reminder-tipu-pays-out-100-to-steem-power-delegators-0-fees" rel="noopener">100% profit + 50% curation to investors :)</a></p><hr>https://i.imgur.com/jPpcMZV.gif<br></center>

  • grecki-bazar-ewy

    Przedstawiłaś jak najbardziej ważne informacje. Pozdrawiam :)

  • deepresearch

    Czytałem, czytałem i tylko czekałem na system Lorma:) Fajnie, że o nim napisałaś, jestem totalnie pod wrażeniem od czasu, kiedy dowiedziałem się o jego istnieniu, wydawać by się mogło, że tacy ludzie są tak bardzo odcięci od świata, a jednak - da się! :) Tylko jak wygląda proces nauki takiego języka? Jak przekazać koncept liter? W głowie mi się nie mieści:) Swoją drogą ciekawe jak doświadczają świata, zmysł dotyku muszą mieć niesamowicie wyostrzony!

    Świetny wpis! Pozdrowienia!

  • anka

    To konto "kolorowej" zostało skradzione.

  • kolorowa.wedzma

    Odzyskałam konto!!!

  • pozyton

    A może jeszcze jakiś post na temat komunikacji ze zwierzętami?

  • mr-sadistic

    Jeżeli chodzi o komunikacje
    chciałbym was zaprosić na Discord Steemit School gdzie będziecie mogli szybciej zdobywać znajomosci, followersów jak i wygrać nagrodę z puli 500 SBD
    Zainteresowanych zapraszam pod ten link
    https://discord.gg/DYbGc3Y

  • wcentrum87

    Tak to czytam i się zastanawiam co o Twoich zdolnościach komunikacji mówi przykładowo ten Twój komentarz. Chyba jesteś mało wiarygodna.
    kolorwawiedzma.png