BLOGCZEJNalpha

Zdarzyło to się... 151 lata temu. Przekazanie Аляски Stanom Zjednoczonym

W Ново-Архангельск rosyjska flaga została ściągnięta z masztu, a na jej miejsce wciągnięto po raz pierwszy flagę amerykańską, wydarzeniu temu towarzyszyła parada żołnierzy rosyjskich i amerykański przed domem gubernatora oraz salwy armatnie. W takiej oprawie w dniu 18 października 1867 roku dokonało się przekazanie Аляски przedstawicielowi Stanów Zjednoczonych generałowi Lovell’owi Rousseau przez kapitana Alekseja Aleksejevicza Peszchurova przedstawiciela Imperium Rosyjskiego, który uczynił to z tymi słowami „Generale Rousseau, z upoważnienia Jego Wysokości Cara Rosji, przekazuję Stanom Zjednoczonym terytorium Alaski”. Wojsko amerykańskie zajęło dawne rosyjskie koszary, natomiast żołnierze i wszyscy rosyjscy cywile, za wyjątkiem kilku prawosławnych księży i paru kupców, odpłynęli z Sitka w stronę Imperium Rosyjskiego. Jak do tego doszło?

Alaska_Purchase_(hi-res).jpg
Czek, którym rząd Stanów Zjednoczonych zapłacił Rosji za terytorium Alaski

Odkrycie Alaski przez Europejczyków, jeżeli taki można nazwać Rosjan, było jednym z efektów Wielkiej Północnej Ekspedycji pod dowództwem Vitusa Beringa, żeglarza duńskiego pochodzenia w służbie rosyjskiej marynarki. Wyprawa miała na celu eksplorację północnych wybrzeży Syberii i wytyczenie północnej drogi morskiej do Japonii. Jak to często z takimi wyprawami bywa przy okazji odkryli północno-zachodnie wybrzeże Ameryki. Rosjanie zaczęli zasiedlanie Alaski w 1741 roku, główną grupę osiedleńców stanowili rybacy, myśliwi i handlarze futrami, głównym ich celem było polowanie na wydry morskie, których populacja w ciągu stu lat polowań z 300 tysięcy niemal wymarła.

1280px-USA_Alaska_location_map.svg.png
Mapa Alaski

Liczba rosyjskich kolonizatorów nigdy nie przekroczyła 400, dla Cara Aleksandra II Nikołajewicza stawało się oczywiste, że w przypadku ekspansji Brytyjczyków na północ nie będzie w stanie utrzymać Alaski. Dodatkowo gorączka złota, która opanowała Kalifornię w połowie XIX wieku mogła się przenieść na Alaskę, gdyby i tam odkryto złoto. Dlatego też Car postanowił sprzedać Alaskę, w 1857 roku zaproponował transakcję Brytyjczykom. Ci jednak ją odrzucili stwierdzając, że Kanada, która była brytyjską kolonią, miał wystarczająco dużo niezbadanych obszarów dzikiej przyrody. Następnie Rosjanie zaproponowali, że sprzedadzą terytorium Stanom Zjednoczonym, mając nadzieję, że ich obecność w regionie zrównoważy plany Wielkiej Brytanii. Amerykanie nie odrzucili oferty, ale dalsze pertraktacje handlowe musiały zaczekać do zakończenia wojny secesyjnej.

Dopiero w marcu 1867 roku pertraktacje nabrały rozpędu, Cara reprezentował baron Edward de Stoeckl, natomiast rząd amerykański William Steward sekretarz stanu w gabinecie prezydenta USA Andrew Johnsona. Po negocjacjach, ok. 4 nad ranem 30 marca 1867 roku, Seward zgodził się na zaproponowaną cenę 7,2 miliona dolarów (co odpowiada blisko 128,2 miliona dolarów w 2017). Trzeba powiedzieć, że były to dość dziwne negocjacje, gdyż Stoeckl otrzymał od cara polecenie nie sprzedać taniej niż za 5 milionów i taką ofertę złożył Seward, co Stoeckl skwitował milczeniem, poskutkowało to niemal natychmiastowym podwyższeniem oferty amerykanów do 5,5 mln, również to baron postanowił przeczekać pod pozorem konieczności uzgodnienia tego z carem. Do cara natomiast wysłał wiadomość, ile amerykanie oferują i w jego ocenie są skłonni zapłacić więcej niż 6 mln. Co też się stało, gdy powrócili do negocjacji, Stoeckl wciąż milcząco czekał na kolejne propozycje amerykanów. Tak więc z 5 milionów, które zadowalały obie strony kwota transakcji wzrosła o ponad 2 mln.

Alaska_purchase.jpg
Podpisanie umowy sprzedaży Alaski

W przekonaniu Stewarda i innych członków amerykańskiego establishmentu Alaska stanie się doskonałym rynkiem dla amerykańskiej produkcji, ponad to będzie stanowić bazę dla amerykańskiego handlu z Azją. Amerykańska opina publiczna odbierała tę transakcję jako szwindel. Dopiero „gorączka złota” nad rzeką Klondike z 1896 roku sprawiła, że Alaska zaczęła być postrzegana jako wartość dodatnia dla zwykłego Amerykanina. Siedemdziesiąt lat później w 1968 roku miało miejsce odkrycie złóż ropy na Alasce. Przychody z ropy naftowej stanowią główny dochód w budżecie stanowym od 1980 roku, w tym samym roku władze Alaski uchyliły swój podatek dochodowy. W związku z czym obywatel Alaski nie tylko nie płacą podatków, ale każdy z nich otrzymuje do kieszeni udział z część zysków, w tym roku jest to około 1600 dolarów.

Patrząc na te dane można odnieść wrażenie, że w 1867 roku amerykanie zrobili świetny interes, jednak kilku ekonomistów jest odmiennego zdania, wśród nich jest David R. Baker, uważa on, że rząd federalny nie uzyskał pozytywnego finansowego zwrotu z zakupu Alaski. Argumentuje swoje przekonanie, „że dochody z podatków i tantiemy mineralne i energetyczne dla rządu federalnego były niższe niż federalne koszty rządzenia Alaską plus odsetki od pożyczonych środków użytych do zakupu” terytorium od Rosjan. Zapewne prawda leży gdzieś po środku i zależy od tego kto i czego chce dowieść. W Rosji jeszcze dziś słychać głosy, że sprzedaż Alaski była błędem, bo gdyby Rosja była dziś w posiadaniu Alaski, sytuacja geopolityczna na świecie byłaby inna.

Nie zmienia to jednak faktu, że do 151 lat Alaska stanowi część Stanów Zjednoczonych, a co roku w dniu 18 października hucznie obchodzi się Alaska Day, który został ustanowiony na pamiątkę przekazania tego terytorium przez Rosjan. "Alaska jest największym terytorialnie stanem USA. Liczy 1518800 km2 i jest dwukrotnie większa od drugiego pod względem obszaru stanu USA, mianowicie Teksasu. Pod względem liczby ludności (725 tys.), Alaska należy do 4 najmniej zaludnionych stanów USA".

Żródła:


Subiektywne opracowanie, które ma na celu przybliżyć czytelnikowi w sposób przystępny wydarzenia historyczne, wspomagałem się materiałami z Wikipedii i innymi. Obrazy pochodzą z Wikimedia na licencji CC0.

KOMENTARZE

  • restandtravel

    Z punktu widzenia politycznego, dla USA jest to strategiczne miejsce - teren położony najbliżej Rosji, z rozlokowaną tarczą antyrakietową.