BLOGCZEJNalpha

Bioindykatory i ich rola w przyrodzie

Świat przyrody jest niesamowity, co już nie raz na tej platformie udowadniałem. Dziś pora na kolejne ciekawostki. Pośród milionów gatunków roślin i zwierząt na świecie istnieją takie, których określony wygląd bądź sama obecność w danym miejscu pozwala ocenić stan środowiska, np. poziom zanieczyszczenia wody, gleby czy powietrza. To niezwykle cenne gatunki dla badaczy. Można wręcz powiedzieć, że przyroda do nas przemawia.

Bioindykatory lub po prostu - biowskaźniki. Odznaczają się wyjątkowymi cechami, które uwidaczniają się w przypadku określonych czynników środowiskowych. Bioindykatorem może być świerk, aczkolwiek nie każdy. Bo gatunki te muszą mieć określone cechy. Po pierwsze muszą występować na danym terenie w dużej ilości. Zatem pojedyncze drzewko się nie sprawdzi. Musi również dać się łatwo rozpoznać i oznaczyć. Szybkie i trudne do zauważenia zwierzaki raczej odpadają. Powinny być również na stałe osiedlone na badanym obszarze, a przecież w przyrodzie występuje mnóstwo gatunków wędrownych.

Ale po krótkim naukowym bełkocie czas na konkrety i ciekawostki. Omówię tu kilka gatunków, które potrafią spełniać powyższe wymagania, a także opowiem, jaką wiedzę dostarczyć mogą przyrodnikom.

Świerk

A konkretnie jego igły. Ich trwałość powinna wynosić od 5 do 7 lat. Czasami jednak może gubić je wcześniej. Zdarza się, że stare igły, czyli te, które widzimy na samym początku gałązek są nienaturalnie znacznie krótsze od młodych rosnących przy końcu. Oznacza to, że stare zostały przedwcześnie zrzucone. Świerk zachowuje się tak pod wpływem zanieczyszczenia powietrza. W skrajnych przypadkach igły mogą opaść całkowicie, a w konsekwencji drzewa mogą obumierać. Lasy i cała roślinność pochłania różnego typu toksyny znajdujące się w powietrzu, zarówno pochodzenia naturalnego, tak jak i te wytworzone przez człowieka. Jednak to świerki są na te czynniki bardzo wrażliwe. Najbardziej dotknięte są te znajdujące się w pobliżu dużych zakładów przemysłowych.

spruce-3499848_960_720.jpg
igły świerka

Gatunki na wodnych salonach

Istnieją organizmy wodne, których obecność świadczy o czystości środowiska. To również biowskaźniki. Tak wymagający jest pstrąg potokowy. Występuje wyłącznie w bardzo czystych wodach, które pozbawione są pestycydów, przenikających do wody z gleby oraz metali ciężkich.

fish-1010962_960_720.jpg
pstrąg potokowy

Akweny o czystych wodach upodobały sobie rónież larwy jętek i chruścików, a także pijawki lekarskie. Kulkówka rogowa to gatunek mięczaka, który co prawda jest odporny na zanieczyszczenia, aczkolwiek w takich warunkach dużo gorzej się rozmnaża. W tym przypadku to ilość tych organizmów mówi o stanie wód. Określone zachowanie kulkówki może również mówić o tym, że woda staje się uboga w tlen. Jej naturalne bytowanie ogranicza się do przydennej warstwy akwenów. Natomiast gdy zawartość tlenu się zmniejsza, obecność kulkówki można zauważyć na powierzchni podwodnych roślin.

34141286540_76697933b4_c.jpg
Muszle kulkówki rogowej

Czyste, chociaż niekoniecznie nieskazitelne jezioro, można poznać po obecności pałki szerokolistnej na brzegu.

A co jeśli na salonie powstanie zielony dywan? Taki właśnie obraz na wodzie przypominają sinice. Te bakterie to również biowskaźnik. Świadczy o tym, że do wody dostają się ścieki rolnicze z zawartością nawozów sztucznych, które dla sinic stanowią doskonałe źródło pokarmu.

Porosty

Porosty grzyby, które czasem tworzą symbiozy z zielenicami, chociaż niekiedy przypominają zwykły mech. Ich kształty i kolory są bardzo zróżnicowane, zatem to niezwykle ciekawe okazy przyrody. To również popularne bioindykatory, które poddane został szeregowi badań. Porosty, które znajdują się na korze stanowią biowskaźnik, świadczący o poziomie zanieczyszczenia środowiska, a dokładnie stężenia dwutlenku siarki w powietrzu. Wyodrębniono siedmiostopniową skalę porostową. Pierwszy i największy poziom stężenia dwutlenku siarki wynosi więcej niż 170 µg/m^3. Dotyczy oczywiście głównie terenów miejskich, gdzie ilość porostów będzie znikoma. Im wyższy poziom skali, tym więcej porostów. Poziom siódmy to bogate środowiska porostów ze stężeniem siarki poniżej 30 µg/m^3. To niemal nieskazitelnie czyste powietrze. Takich miejsc w Polsce jest bardzo niewiele, a charakterystyczne porosty, które rosną na takich obszarach to odnożyca jesionowa czy granicznik płucnik. Każdy poziom skali ma swoich charakterystycznych przedstawicieli, ale to te dwa zasługują na szczególną uwagę, gdyż ich obecność wiąże się z niespotykanie czystym powietrzem. Do takich terenów można zaliczyć np. rezerwat przyrody Borki w Puszczy Boreckiej, gdzie spotkamy granicznika.

4504575158_2bd49b2eee_o.jpg
granicznik płucny

KOMENTARZE