BLOGCZEJNalpha

Historia Śląska.

Mniejszość Śląska jest niewątpliwie jedną z budzących najwięcej kontrowersji mniejszości. Nie tylko na szczególną uwagę zasługuje tu poczucie unikalnej odrębności oraz jedności jaka cechuje ten naród na tle pozostałych lecz wciąż odbijająca się w polskiej przestrzeni publicznej kwestia autonomii tego obszaru. Nazwa terytorium śląska może pochodzić od nazwy rzeki Ślęza, jest to dopływ Odry. Kolejna teoria wyjaśniająca pochodzenie tej nawy to góra Ślęża. Słowianie w okresie przedpiastowskim znali plemię Ślężan, którego terytorium już w X wieku rozrosło się na cały obszar dorzecza środkowej i górnej Odry. Przez swoje położenie między Czechami, Milskiem, Wielkopolską, Małopolską i Morawami obszar ten był obiektem napływu różnych narodowości, które wraz ze swoją różnorodnością w późniejszym czasie zaczęły utożsamiać się jako grupa śląska. Szczególnie intensywne przemiany polityczne w XVIII-XX wieku pogłębiły tylko kutrowe, społeczno-ekonomiczne i językowe wyodrębnienie. Literatura etnograficzna w XIX-XX wieku określa Śląsk jako obszar gdzie zamieszkuje ludność pochodzenia polskiego. Wówczas wyodrębniono tam podział śląska na społeczeństwo zamieszkujące Górny Śląsk nazywane Górzanami, Śląsk Opolski gdzie można mówić o Opolanach, Śląsk Cieszyński oraz górali śląskich. Były również mniejsze grupy, których nazwy były uzależnione od ośrodków administracyjno-gospodarczych, w nich odnaleźć można np. Ślązaków Rozbrasko-Bytomskich, Pszczyńskich, Raciborskich oraz innych. Pomimo wspólnej nazwy grupy te posługiwały się różnymi gwarami (zróżnicowanie językowe) oraz miały różną kulturę. Wynikało to z różnic geograficznych, gdzie obszary nizinne cechowało rolnictwo i przemysł, a górzyste pasterstwo. XIX wiek przyniósł intensywny rozwój górnictwa i przemysłu, przez co pojawiać zaczęły się grupy górnicze, które identyfikowano ze Ślązakami. Termin ślązacy może być odnoszony jedynie do ludności zamieszkującej od kilku pokoleń terytorium Śląska przez co identyfikującej się z nowym regionem, zachowującej tradycyjną kulturę ludową oraz plebejsko robotniczą i urodzonych na Śląsku kultywujących tradycję. Trudne dzieje ślązaków wytworzyły w nich silne poczucie odrębności etnicznej .

Przez rozbiory Śląsk został podzielony pomiędzy Prusy i Austrię, które później rywalizowały o zajęcie tego bogatego w surowce terenu tylko i wyłącznie pod swoją własną jurysdykcję. Pomimo germanizacji, Śląsk zachował swoją unikalną kulturę, tradycję i dialekt.

Źródło obrazka: https://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_%C5%9Al%C4%85ska

Na własne państwo Ślązacy mieli największe szanse w latach 1918-1919. Wraz z ukazaniem się broszury pod tytułem „Górny Śląsk jako samoistne wolne państwo” w grudniu 1918 roku, gdzie Komitet Górnośląski apelował do Ślązaków by sprawy polityczne, gospodarcze i socjalne wzięli w swoje ręce i stworzyli własne państwo na wzór Szwajcarii. Dzięki temu Ślązacy zaczęli poważnie myśleć o autonomii. Odezwa ta miała też pokazać społeczności śląskiej by ostrożnie podchodziła do wizji dobrobytu. Polska i Niemcy walczyli o względy Ślązaków by zagarnąć surowce Śląska oraz profity z pracy okolicznej ludności. Wówczas na światło dzienne wyszły zdania „Obudź się Górnoślązaku okaż przed całym światem, ze potrafisz gospodarzyć i sam się rządzić. Dlatego też stwórz samoistne wolne państwo – Republikę Górnośląską” .

Źródło obrazka: http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Rejencja_opolska

Republika Górnośląska miała zajmować powierzchnie ponad 20 000 km2 gdzie zamieszkiwać miało 3 000 000 mieszkańców byłej Prowincji Górnośląskiej, Śląska Austriackiego i części Moraw z Ostrawą na czele. Państwo takie mogło być jednym z najbogatszych w Europie, ponieważ miało szanse na rozwój. Doskonale zdawały sobie z tego sprawę Niemcy i Polska przez co podzieliły miedzy siebie Śląsk.

Przyczyniły się do tego powstania śląskie, które wg Ślązaków wyglądają nieco inaczej niż przyszło nam je poznać z książek do historii. Ich odczucia jeśli chodzi o te bitwy i plebiscyty pokazują brak zrozumienia pomiędzy narodami polskim a śląskim. W 1919 roku pierwsze powstanie śląskie wybuchło, gdyż górnicy bronili budynku kopalni przed strażą graniczną. Władze polskie nie poparły powstania gdyż bardziej były zajęte walką z bolszewikami. Jedyną pomocą było wysłanie pułkownika Żymierskiego by dowodził powstaniem. Ślązacy niejako przez to obwiniają ówczesne władze Polskie za upadek powstania. W 1920 roku wybucha drugie powstanie śląskie, które zdaniem Ślązaków wybuchło z powodu brak zwrócenia uwagi przez Policje Bezpieczeństwa na terror jaki stosowały niemieckie bojówki. Dodatkowo ślązacy zwracają uwagę na fakt, że po plebiscycie w 1920 roku władzom polskim nie spodobał się wynik. Gdy zignorowały go w 1921 roku wybuchło trzecie powstanie śląskie. Obwiniają zatem ówczesne polskie władze za dwumiesięczna bratobójczą wojnę domową trwającą na tym terenie, gdzie ludność cywilna skupiona w odziały paramilitarne musiała walczyć i ginąć w imię braku porozumienia pomiędzy Polską a Niemcami .

Po powstaniach w roku 1921 wraz z konstytucją marcową w ramach zadośćuczynienia śląskiej społeczności wykonano w jej stronę ukłon, mający na celu zjednoczenie społeczności zamieszkujące terytorium polskie w 20-leciu międzywojennym. Mówi o tym artykuł 109, 110 Konstytucji Macowej z 1921 roku .

Źródło obrazka: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Konstytucja-marcowa;3925271.html#prettyPhoto

Ze względu na wielką koncentracje ludności na tym terenie już w 1923 roku powstaje Śląska Izba Rolnicza, która dostaje samodzielność w reprezentowaniu swoich interesów. 5 lat później wykonano kolejny ukłon w stronę Ślązaków zmieniając ustawą z dnia 5 maja 1926 r ordynację wyborczą. Czynne prawo wyborcze dla mieszkańców danej gminy, którzy skończyli 25 rok życia, bierne prawo wyborcze przewidziano dla mieszkańców, którzy ukończyli 30 rok życia. Do tego Ślązacy mieli swój własny sejm w skład, którego wchodziło 48 posłów. Na jego czele stał wojewoda i 5 członków. Nie można też zapomnieć o tym, że mniejszość ta posiadała swój własny budżet .

Niemały niesmak wśród mniejszości śląskiej w powojennej Polsce (1945 rok) pozostał wraz z napływem na tereny śląskie nauczycieli i urzędników z terenów polskich. Wówczas gdy Polacy w 70% byli analfabetami, uczenie oczytanych Ślązaków znających przynajmniej 2 języki a nawet trzy (polski, śląski i niemiecki) kultury spowodowało, że obywatele na tych terenach poczuli się jak obywatele gorszej kategorii. Na domiar złego doszło pragnienie dorobienia się fortuny kosztem pracy górnośląskich robotników. Trzeba w tym miejscu wspomnieć o tym, że na terenach powojennej Polski istniały komunistyczne obozy koncentracyjne dla Górnoślązaków, którzy nie udowodnili, że ich wpis na Deutsche Volksliste był wynikiem przymusu. Gdy do czegoś takiego dochodziło mówiono, że są poddawani procesowi rehabilitacji narodowościowej. Metoda ta była stosowana wobec Ślązaków, którzy byli poddawani weryfikacji na Polaków i Niemców. Takie obozy istniały między innymi w Mysłowicach, Oświęcimiu, Łambinowicach i Świętochłowicach-Zgodzie

Dzieje Ślązaków na przestrzeni wieków były bardzo trudne. Jednakże każdy kto się z nimi zapozna, pomimo kontrowersji jakie budzą, może dojść do wielu pozytywnych wniosków. Jednym z nich jest to, że nawet w ciężkich tragicznych czasach nie powinno się zapominać o swojej tradycji i kulturze. Bycie niezłomnym oraz trwanie przy swoich ideałach i tym co kształtuje nasze dusze na przestrzeni lat okazać się może również lekiem dodającym otuchy w złych chwilach. Różnicą w rozumieniu patriotyzmu pomiędzy Polakami a Ślązakami jest brak przywiązania do ojczyzny ideologicznej. Waleczność tego narodu oraz to, co kształtowało go na przestrzeni dziejów, stanowi lekcje dla wielu narodów, jak powinni traktować własną tożsamość. Szacunek do rodziny, religii, tradycji i swojego języka stanowi definicję narodu śląskiego. Jeśli mówimy o świadomości przeciętnego Ślązaka w kwestii wcześniej wspomnianej rodziny to trzeba nadmienić fakt, iż dzieci śląskie w przed-okrągłostołowych czasach nie aspirowały do wyższego wykształcenia oraz zajmowania wysokich stanowisk. Rodzice tych dzieci również nie widzieli konieczności pójścia na studia. Ważny był dla nich fach w ręku w zakresie pracy fizycznej zapewniającej dobre zarobki i zatrudnienie. Zmiana nastąpiła dopiero w czasach po-okrągłostołowych. W sutek zamknięcia części kopalń i hut myślenie na temat edukacji na wyższych szczeblach zaczęło nabierać innego wymiaru oraz wyzwoliło pytanie dotyczące aktualności społeczno kulturowej tej mniejszości. Kolejnym aspektem jest też to, że religijność przetrwała jedynie jeśli mówimy o etnicznych wioskach. Dodatkowo język śląski oraz wielojęzyczność (polski, śląski, czeski, niemiecki) również jest domeną wiejskich społeczności.

Źródło obrazka: http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/909603,sejm-mniejszosci-narodowe-slask.html

Kwestia uznania dialektu śląskiego oficjalnie jako języka regionalnego jest dalej otwarta Nie ma bowiem oficjalnie wydanych słowników języka śląskiego. Obecne władze doskonale zdają sobie sprawę z tego, że jeśli uznają gwarę śląską za język to może to stanowić jeden z bodźców do walki przez ślązaków o autonomię. Polska bez Śląska będzie państwem słabym niemającym perspektyw na samodzielność energetyczną. Bogactwo surowców na terenach polskiej części Śląska może wznieść nasz kraj na wyższy poziom na arenie międzynarodowej. Niewykluczone jest tez to, że bez Śląska Polska straci swoją niepodległość. Co prawda dalej będzie znajdować się na mapach lecz co z tego jak będzie słabym ekonomicznie, energetycznie i gospodarczo krajem.

Źródło:

Nowa Encyklopedia Powszechna, tom 6, Warszawa 1997, str. 240-241.
M. Vlach, H.Vaihinger’s, Philosophie des Als-Ob., Berlin 1926,
E. Michalik, H. Chałupczaka, Mniejszości Narodowe i Etniczne w Procesach Transformacji, Lublin 2006, str. 128, 183-184, 360-361.
Ćwiczenia z Historii ustroju Polski — ustawa z dnia 17 III 1921 R. – KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ — materiały do zajęć grup B. Migdy [oprac. Bartłomiej Migda].
A. Muś, Autonomia Województwa śląskiego w Dwudziestoleciu Międzywojennym, Katowice 2012, str. 8-14, 36-38.

All rights reserved by @veroniq 2018

KOMENTARZE

  • bobek11

    Dobrze jest się jeszcze bardziej dokształcić o miejscu, gdzie się urodziło. Dzięki!

  • bartheek

    Bardzo dobry artykuł dotyczący historii Śląska. Takie publikacje powinny powinny być na tym portalu i dużo zarabiać. Życzę rychłego wzrostu reputacji do 60.

    Zostawiam upvote i resteem :)